مرتضى راوندى

217

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

شهر اصفهان همچنين بخاطر محصولات طبيعى و زراعتيش حائز اهميت است . هركس بتواند ، قطعه زمينى يا دهى و يا ملكى بخرد ، ديگر در قبال هرگونه بدبختى ، به تمام معنى ، تأمين است . به همين دليل ، عدهء زيادى از مردم به زراعت اشتغال دارند . آنها را رعيت مىخوانند تعداد آنها هزار نفر است و اغلب در حومه شهر سكنى دارند . صبح ، موقع ورود و خروج از شهر در ميان راه ، حفره‌هايى پر از نجاست ديده مىشود و مردم مشغول خالى كردن آنها هستند . تا بجاى كود در مزارع خود از آنها بهره بردارند . در شهر ، تعداد زيادى باغ هم در طول مسير رودخانه و هم در ديه‌هاى متعلق به اهالى وجود دارد . باغها را با ديوارهاى بلندى محصور مىكنند و محصول عمدهء آنها ميوهء سردرختى ، انگور و هيزم است . قيمت زمين بسته به وسعت آن ، به جريب و موقعيت و حق آب آن است . يك جريب اصفهان مساوى با ده قفيز يا 40 من است . يك من مساوى است با 5 ذرع و دو گره و نيم يك ذرع اصفهان مساوى است با 105 سانتيمتر يك من اصفهان مساوى است با 541 سانتيمتر يك جريب مساوى است با 1068 متر مربع يك ذرع 16 گره دارد و يك گره دو بهر دارد در اصفهان قيمت يك باغ با انگور و درخت ميوه و حق آب پانصد تا هزار قران يا فرانك است ؛ بدون اينها 400 تا 800 قران . اين قيمتها در سالهاى اخير بخاطر كشت روزافزون ترياك سريعا و بىانقطاع ترقى كرده است . مزارع بىحصار ، كمى ارزان‌تر هستند ، اما وقتى حق آب نداشته باشند و از چاه آب آبيارى شوند ، قيمت آنها بسيار كمتر است . مهمترين درختهاى ميوه بقرار زيرند : آلوچه . ( گوجه شيرين ) كه بسيار باردار است . آلوزرد كه زرد و ترش و شيرين است و شبيه به گوجه در اروپا . منتهاى ارتفاع درخت برابر نصف ارتفاع درختهاى اروپاست . آلوبخارا ، سياه‌رنگ ، در تابستان مىرسد . هلو ، ميوه‌هاى بزرگى دارد كه در اوائل پائيز مىرسد . هلو سفيد با ميوه‌هاى كوچك در اواخر پاييز مىرسد . شليل با ميوه‌هاى كوچك در اواخر تابستان مىرسد . گلابى فقط چند نوع هست ، نوعى از آنها به حدى بزرگ است كه 8 تاشان 14 فوند وزن دارد . اسم آن شاه ميوه است . سيب در تابستان و زمستان مىرسد . گيلاس ، آلبالو ( ترش‌مزه ) ، زردآلو ، سه نوع كه هر سه زود مىرسند . به ، انگور ، به انواع فراوان ، و گاهى يك خوشهء سه فوند وزن دارد . انار ، بادام ، بادام كاغذى ، پستهء بزرگ و نوع خوب آن ، سابقا بيشتر بود و بدبختانه حالا تدريجا كمتر مىشود . انجير ، چندان بزرگ و خوب نيست . گردو ، بزرگ ؛ فندق ، توت سفيد ، توت سياه . عناب ، ريز است و خاردار . سنجد ميوه‌اى است آرد مانند ، زرد و قهوه‌اى با هستهء بزرگ . درخت آن شبيه زيتون